HABER: MURAT CEM

İzlanda, Euro 2016 elemelerindeki rakiplerimizden biriydi. Eleme maçlarının sürpriz takımıydılar. Ama başarılarının sürpriz olmadığını Euro 2016’da da gösterdiler. Hem gruptan çıktılar hem de ‘Futbolun beşiği’ İngiltere’yi 2-1 mağlup ederek; çeyrek finale yükseldiler. Haliyle dünyanın gözü bu 300 bin kişilik ‘ateş ve buz’ ülkesine çevrildi. Okuyanlar bilir, Jules Verne, o ünü kendisini aşan harikulade romanı ‘Arzın Merkezine Seyahat’ini İzlanda’nın başşehri Reykjavik yakınlarındaki sönmüş Sneffels Yanardağı’ndan başlatır. İzlanda, belki de bu nedenle, akıllarda hep fantastik bir ülke olarak yer etmiştir.

Mevzunun Osmanlı’ya bakan veçhesi de Jules Verne’in olay örgüsü kadar fantastik addedilebilir. Reşad Ekrem Koçu diyor ki, “Danimarka’dan sonra Norveç fiyortlarına giren Murad Reis, hareketi akıl ve hayale sığmadığı için, efsanevî bir hatıra bırakmıştı. 1627’deki seferi daha parlak oldu. Gene İskoçya’yı dolaşarak Şimal Denizi’ne çıktı… Yer yer Norveç sahillerini vurdu… İzlanda’ya kadar gitti… Bu adadan 800 esir aldı; Cezayir’e göndererek sattırdı. İşte İzlandalı esirler arasında bulunan Olaf adında Luther mezhebinden bir rahip nasılsa kaçıp kurtulmuş ve memleketine dönünce hatıralarını yazarak neşretmiştir.” Ol hikâye bu… Şimdi gelin, tarihin kıyısında kalmış ‘1627 İzlanda Seferi’ hakkında biraz malumat edinelim.

Atlantik’i ‘Türk Gölü’ haline çeviren Hollandalı korsan!

İmparatorluğun başında kardeşi Genç Osman’ın şehit edilmesinden sonra tahta geçen IV. Murad vardır. Asıl ismi Jan Janszoon van Haarlem olan Hollandalı korsan, İslamiyet’i seçer ve Küçük Murat Reis adını alır. Neden ‘küçük’ diye merak edenler olabilir. Hemen söyleyelim: Kendinden önce yaşamış ve Kıbrıs’ın fethinde önemli yararlılık göstermiş Arnavut asıllı Murat Reis’e ‘Koca’ lakabı verilmesidir. Barbaros Hayreddin Paşa, Turgut Reis, Piri Reis gibi Osmanlı’nın şanlı denizcileriyle seferlere çıkan Koca Murat Reis, Kıbrıs’ta vefat etmiş, vasiyeti gereği Rodos’a defnedilmiştir, not düşelim.

Osmanlı’nın denizaşırı harekatı

Küçük Murat Reis, 1627’de Cezayir ve Türk korsanlarını organize ederek; 12’si kadırga 15 parçadan müteşekkil donanmasıyla İzlanda’ya sefere çıkar. Önce Manş Denizi’ni geçer, ardından Kuzey Denizi boyunca Danimarka ve Norveç kıyılarını topa tutar. Ve 20 Haziran 1627 tarihinde İzlanda kıyılarına ulaşır. Ülkenin kıyı, bilhassa doğu bölgesi Türk ve Cezayir korsanlarınca yağmalanır. Osmanlı askeri, İzlanda’yı 16 Temmuz tarihine kadar 26 gün boyunca ‘işgal’ eder. Donanma, sefer sonunda 400 köle ve birçok ganimet ile birlikte 27 gün süren yolculuğun ardından 12 Ağustos’ta Cezayir’e ulaşır. Yılmaz Öztuna’nın belirttiğine göre bu seferden sonra bir başka devşirme korsan Ali Biçin Reis de İzlanda’ya sefer yapmış ve 800 esirle Cezayir’e dönmüştür, not düşelim.

murat-reis

AMERİKA KITASINA BİLE GİTTİ

Cezayirli deniz akıncıları, kahramanları addettikleri Küçük Murat Reis’in hatıralarını uzun yıllar muhafaza ederler. Reis, bir sene sonra yani 1628’de daha azametli bir sefere teşebbüs eder. Yine İskoçya’yı dolaşır, İzlanda sularına çıkar ve oradan Amerika istikametine doğru yol alır. Atlas Okyanusu’nu aşıp Terra Nova’da Amerika kıtasını görür. Fakat dönüşünde bir fırtınaya yakalanır. Başta kendisi olmak üzere, filosu ve gemicileriyle beraber okyanusun sularına gömülerek kaybolur. Adı meçhul bir halk şairi onun için şu türküyü yakar: “Murad Reis’in gemileri seksen direkli/İçinde tayfalar, ağalar arslan yürekli/Murad Reis’in gemileri çamdır dayanmaz/İçinde tayfalar ağlar uyur uyanmaz…”

Paylaş

Yorum yok

Bir cevap bırak