Türkiye ve İsrail 2010 yılında Gazze’ye yardım götüren Mavi Marmara gemisine düzenlenen baskının ardından bozulan ilişkileri düzeltmek için uzun süredir devam eden müzakerelerde mutabakat sağlandığını resmen açıklarken, yarın imzalanacak anlaşmanın iki ülke arasında ekonomik işbirliğini artırması ve doğalgaz anlaşmalarının önünü açması bekleniyor.

İki ülke arasında ilişkilerin normalleşmesini öngören mutabakatın sağlandığına dair resmi açıklama iki ülkenin başbakanları tarafından bugün saat 13.00’de eşzamanlı olarak yapıldı.

Başbakan Binali Yıldırım, Türkiye ve İsrail ilişkilerinin normalleşmesi için yürütülen müzakerelerde dün bir anlaşma metni üzerinde uzlaşıldığını ve mutabakat metninin yarın imzalanacağını açıklarken, anlaşma ile Türkiye’nin normalleşme için belirlediği koşullardan tazminat ödenmesi talebinin yerine geleceğini, Gazze ablukasının da “büyük ölçüde” kalkmış olacağını söyledi.

İsrail’in 2010 yılında Gazze’ye yardım götüren Mavi Marmara gemisine yaptığı ve 10 kişinin ölümüne neden olan baskın nedeniyle ilişkiler bozulmuş, Türkiye İsrail ile diplomatik ilişkilerini 2. katip seviyesine indirmişti.

Ankara ilişkilerin normalleşmesi için özür dilenmesi, tazminat ödenmesi ve Gazze ablukasının kaldırılması önkoşullarını getirmişti.

Türkiye’nin özür talebi, Mart 2013’te İsrail’i ziyaret eden ABD Başkanı Barack Obama’nın arabuluculuğu ile karşılanmış ve İsrail Başbakanı Netanyahu özür talebini yerine getirmişti.

Özür talebinin karşılanmasının ardından iki ülke arasında diğer taleplerin karşılanması için müzakereler yürütülmeye başlanmıştı.

Çankaya Köşkü’nde normalleşme sürecine ilişkin bir basın toplantısı düzenleyen Yıldırım, “Türkiye İsrail ilişkilerinin normalleşmesine ilişkin müzakerelerde dün itibarıyla bir mutabakat metni üzerinde uzlaşıldı ve parafe edildi. Bu mutabakat metni yarın Dışişleri Müsteşarı ve İsrailli muhatabı tarafından imzalanacak. Bu imzadan sonra onay süreçleri var, İsrail’de bakanlar kurulu bizde ise Meclis’te bu süreçler tamamlanmış olacak. En kısa sürede karşılıklı büyükelçilikler faal hale getirilecek ve atamalar yapılacak” dedi.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da Roma’da düzenlediği basın toplantısında anlaşma ile birlikte İsrail gaz rezervlerinin Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınmasının yolunun açıldığını duyurdu.

Netanyahu, “İsrail ekonomisi üzerinde ‘muazzam’ etkileri olacak, ki bu sıfatı iyice tarttıktan sonra kullanıyorum” dedi.

Roma’da bulunan ABD Dışişleri Bakanı John Kerry de anlaşmayı “önemli bir adım” olarak nitelendirirken, “Yönetim olarak biz de elbette memnun olduk. Atılmasını görmeyi istediğimiz bir adımdı” dedi.

BÜYÜKELÇİLER ÇEKİLMİŞTİ

2010 yılında Mavi Marmara baskınının ikili ilişkilerde yarattığı kriz nedeniyle karşılıklı büyükelçiler çekilmiş, ortak askeri tatbikatlar iptal edilmiş ve askeri işbirliği dondurulmuştu.

Netanyahu diplomatik ilişkilerin normalleşmesi için Türkiye ile yapılan anlaşmaya rağmen İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik deniz ablukasının süreceğini söyledi, ancak Gazze’ye gönderilecek insani yardımların İsrail limanları üzerinden ulaştırılabileceğini ifade etti.

Netanyahu, “Bizim için en önde gelen güvenlik konusu buydu. Bu konuda taviz vermedim. (Abluka) konusu Hamas’ın tekrar güçlenmesini önlemek için hayati öneme sahip ve devam edecek” dedi.

Yıldırım ise anlaşma ile birlikte Türkiye’nin ölenlerin yakınlarına tazminat ödenmesi talebinin karşılanacağını ve Gazze ablukasının da “büyük ölçüde” kalkmış olacağını söyledi.

Yıldırım, “Mavi Marmara’da hayatını kaybedenlerin yakınlarına 20 milyon dolar tazminat ödenecek… Önümüzdeki Cuma günü Türkiye’den ilk gemi İsrail’in Aşdot limanına 10,000 tonu aşkın insani yardımla hareket edecek” dedi.

Cumhurbaşkanlığı kaynakları, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın dün gece Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ile telefonla görüştüğünü ve Erdoğan’ın görüşmede Gazze’deki insani durumun iyileştirilmesi hususunda İsrail’le mutabakat sağlandığını belirttiğini söyledi.

ENERJİ ALANINDA İŞBİRLİĞİ

Türkiye ve İsrail arasında ilişkilerin normalleşmesine dair anlaşmanın iki ülke arasında özellikle İsrail doğalgaz rezervlerinin hem Türkiye’ye hem de Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınmasını sağlayacak boru hattı projelerini gündeme getirebileceği ifade ediliyor.

Netanyahu, “Bu İsrail devleti için stratejik bir konudur. Bu meselede bu anlaşma sağlanmadan bir ilerleme sağlanamazdı ve şimdi bunu ilerletmek için harekete geçeceğiz” dedi.

Anlaşma haberi nedeniyle İsrail’de projeler yürüten Zorlu Enerji hisseleri yüzde 15’e yaklaşan yükselişin ardından saat 1627’de yüzde 6.43 primli hareket ediyor.

İsrail’de de enerji hisselerinin yükseldiği görüldü.

Yıldırım ise enerji alanında işbirliğine ilişkin sorulara temkinli yanıtlar vererek, “Mutabakatın yapılması yıllar aldı, bu önemli bir adımdır; bundan sonrası gelişmelere göre değerlendirilecek bir husus… Normalleşme başlasın, hangi konularda işbirliği yapılacağı iki ülkenin gayretleriyle doğru orantılı. Bu detayları şimdiden konuşmanın anlamı yok” dedi.

Ancak Yıldırım anlaşma ile birlikte önceliğin “ekonomik ilişkiler ve bölgesel işbirlikleri” olduğunu belirterek, “İlişkileri normalleştirmek hem Türk hem İsrail halkının yararınadır” dedi.

Paylaş

Yorum yok

Bir cevap bırak